عملکرد فناوری اطلاعات طراحی شده است. این چارچوب را بنیاد کنترل و حسابرسی سیستم هایاطلاعاتی که زیرمجموعه مؤسسه تحقیقاتیِ انجمن کنترل و حسابرسی سیستم های اطلاعاتی1است، توسعه داد. چارچوب کوبیت الگوی فرایندی در سطح بالا به شمار می رود که حجم انبوهی از فعالیت های مرتبط با فناوری اطلاعات را در 34 فرایند سازماندهی می کند (غضنفری، فتحیان و صفری، 1387). زمینههای متعدد حاکمیت فناوری اطلاعات، به موضوعاتی می پردازد که مدیریت اجرایی سازمان برای کنترل فناوری اطلاعات نیاز به رسیدگی و بررسی آنها دارد. حوزه های مدنظر حاکمیت فناوری اطلاعات در چارچوب کوبیت، برنامه ریزی راهبردی، پیاده سازی فناوری اطلاعات، نظارت، تحویل ارزش و مدیریت خطر را دربرمیگیرد (کوراک و کاکابادس، 2011).
الگوی کوبیت بر شیوه ارزیابی سازمان استوار است؛ بنابراین می توان آن را از سطح بلوغ نامشخص تا سطح بلوغ بهینه برآورد کرد. کوبیت برای هر یک از 34 فرایند سازماندهیشده، تعریف کلی و الگویی خاص دارد. استفاده از الگو برای هر یک از فرایندها، به مدیریت این امکان را می دهد که عملکرد واقعی سازمان، جایگاه کنونی صنایع، هدف سازمان برای بهبود و مسیر توسعه میان جایگاه کنونی و جایگاهی که باید در آن باشند را شناسایی کند. هر سه سال یکبار نسخه جدیدی از کوبیت منتشر می شود و در حال حاضر نسخه پنجم کوبیت، آخرین نسخه معرفی شده است (کر و مورسی، 2013).
بر اساس مطالبی که مطرح شد، می توان گفت فناوری ارتباطات و اطلاعات در پشتیبانی از اجرای قوانین، فرایند ها و رفتارهایی که حاکمیت شرکتی را تعریف می کند، نقشی مهمی دارد.
یکی از راه هایی که اداره ها و سازمان ها میتوانند حاکمیت را در داخل سازمان، کارایی و اثربخشی را در خارج سازمان و روابط با ذی نفعان را بهبود دهند، کاربری فناوری ارتباطات و اطلاعات است. بر همین اساس فرضیه پژوهش به شرح زیر تدوین شده است:
فرضیه پژوهش: بین ابعاد حاکمیت فناوری اطلاعات سازمان و ابعاد حاکمیت شـرکتی رابطـه معناداری وجود دارد.
سؤال های پژوهش نیز به شرح زیر مطرح شده است:
میان مؤلفههای حاکمیت فناوری اطلاعات کدام یک بیشترین تأثیر را در برقراری رابطه معنادار بین دو مجموعه حاکمیت فناوری اطلاعات و حاکمیت شرکتی دارد؟
در میان مؤلفه های حاکمیت شرکتی کدام یک بیشترین تأثیر را در برقراری رابطه معنادار بـین دو مجموعه حاکمیت فناوری اطلاعات و حاکمیت شرکتی دارد؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Information Systems Audit and Control Association ( ISACA)
پیشینه تجربی پژوهش
پس از جستوجو و بررسی محققان، مطالعه ای که مستقیم به موضوع این پژوهش پرداخته باشد،مشاهده نشد؛ اما در زمینه های مرتبط مطالعات متعددی وجود دارد.
حساس یگانه و سلیمی (1390)، مدلی برای رتبه بندی حاکمیت شرکتی در ایران ارائه کردند.
در پژوهش پیمایشی آنان، اثرهای مالکیت، حقوق سهامداران، شفافیت و اثربخشی هیئت مدیره، ابعاد مدل درنظرگرفته شده است و به کمک روش تحلیل سلسله مراتبی فازی این ابعاد رتبه بندی شدند. نتایج آنها نشان داد شفافیت، بیشترین ضریب را به دست آورده است.
در پژوهش پیمایشی ـ توصـیفی ارکـنس و همکـارانش (2012)، اثـر حاکمیـت شـرکتی بـر عملکرد مالی سازمان ها بررسی شده است. محققـان بـه منظـور تجزیـهوتحلیـل، اطلاعـات 296 شرکت را از 30 کشور جمعآوری کردند. نتیجه این پژوهش نشان داد سازمان هایی کـه مالکیـت متمرکزی دارند، هنگام مواجهه با دوره بحران، به مراتب ضرر بیشتری را متحمل می شوند.
تاین و توایت (2011) پژوهشی را با هدف رابطه حاکمیت شرکتی و بهـره وری شـرکت اجـراکردند. پژوهش توصیفی ـ پیمایشی آنان بر شرکتهای استرالیایی تمرکز داشت. در این پژوهش رابطه بین ساختار حاکمیت شرکتها و بهره وری آنها بهدست آمد.
غضنفری و همکارانش، ضمن اندازه گیری بلوغ حاکمیـت فنـاوری اطلاعـات در بانـک هـای دولتی ایران و تحلیل نتایج به دست آمده با استفاده از چارچوب کوبیت، به مقایسه و بررسی تفاوت بلوغ بانک های دولتی کشور در تطابق راهبردهای کسبوکار بـا راهبردهـای فنـاوری اطلاعـات پرداختند. نتـایج آنان نشـان داد میزان بلوغ یافتگی در به کارگیری مؤثر فناوری اطلاعات و تطبیق راهبردهای کسب وکار با راهبردهای فناوری اطلاعات در بانک های دولتی، وضعیت مناسبی ندارد (غضنفری، فتحیان و صفری، 1390).
مقیمی و اردکانی (1390) با هدف بررسی شاخصهای حکمرانی خوب در سطح کلان و تأثیر استقرار دولت الکترونیک بر شاخص های حکمرانی در سازمان های دولتی، پژوهشی اجـرا کردنـد. آنان بهکمک روش میدانی و ابزار پرسشنامه به جمع آوری اطلاعات پرداختند و جامعـه آمـاری را مدیران و کارشناسان هفت سازمان دولتی استان یزد در نظر گرفتند. نتایج نشان داد اسـتقرار دولـت الکترونیک بر شاخصهای حکمرانی خوب تأثیر میگذارد؛ به این معنا کـه بـه ارتقـای پاسـخگویی، اثربخشی نقـش ها و وظایف، ظـ رفیتسازی، شفـافسازی، نتیجه گرایی و ارتقـای ارزشهـا، منجـر میشود.
پژوهشهایی که مرور شد، هر یک مقوله حاکمیت شرکتی و حاکمیـت فنـاوری اطلاعـات را جداگانه ارزیابی کردهاند. جنبه نوآورانه پژوهش حاضر، عـلاوه بـر بررسـی مؤلفـه هـای حاکمیـت شرکتی و حاکمیت فناوری اطلاعات در سازمان های دولتی، ارزیابی رابطه بـین مؤلفـه هـای آنهـا است.
روششناسی پژوهش
این پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی ـ همبستگی است. پس از مرور ادبیات پژوهش، بر اساس شاخص های استاندارد کوبیت و پژوهش حساس یگانه و سلیمی (1390) و کوراک و کاکابادس (2011)، شاخص ها و متغیرهای پژوهش شناسایی شدند. از آنجاکه در این پژوهش برای تبیین تغییر روابط بین پارامترهای هر مجموعه، مجموعه ای از متغیرها به طور همزمان بررسی می شود و تبیین چند متغیر وابسته (برخلاف رگرسیون چندگانه) امکان پذیر است؛ برای ارزیابی رابطه بین مؤلفه ها، از روش تحلیل همبستگی کانونی (متعارف) بهره برده شد. داده ها به کمک دو پرسشنامه جمع آوری شده است؛ پرسشنامه اول به ارزیابی وضعیت حاکمیت شرکتی می پردازد و پرسشنامه دوم برگرفته از پرسشنامه استاندارد کوبیت، حاکمیت فناوری اطلاعات را ارزیابی می کند. پس از توزیع تعداد محدودی از پرسشنامه اول میان نمونه آماری، مطابق نظر خبرگان اصلاحاتی در آن اعمال شد. به همین لحاظ می توان ادعا کرد ابزار پژوهش از روایی ظاهری و مفهومی مناسبی برخوردار است.
برای سنجش روایی محتوایی از روش نسبت اعتبار محتوا بهره برده شد (رابطه 1).
رابطه 1)

=
2
در این رابطه؛ ne تعداد پاسخ های ضروری بـرای سـنجش یـا تأییـد قابلیـت سـنجش موضـوع پژوهش توسط شاخص و N تعداد خبرگان است.
نسبت اعتبار محتوا را می توان برای تمام شاخصها و عوامل محاسبه کـرد . بـرای تشـخیصمطلوب بودن اعتبار محتوایی هر عامل یا شاخص در سطح معنـاداری 5 درصـد، بایـد ایـن مقـدار بیشتر از 75/0 باشد. مقدار این شاخص برای چهار سـازه پرسشـنامه 79/0، 87/0، 89/0 و 91/0 بهدست آمد؛ از این رو اعتبار محتوایی نیز به تأیید رسید. پایایی ابزار پژوهش نیز به کمک ضـریب آلفای کرونباخ ارزیابی شد. هرچه مقدار این ضریب به یک نزدیـک تـر باشـد، پایـایی بهتـر ابـزار پژوهش را نشان میدهد. مقدار ضریب آلفای کرونباخ برای هر سازه به طور مجزا محاسبه شـد و مقادیر 81/0، 73/0، 89/0 و 76/0 بهدست آمد؛ از این رو مـی تـوان گفـت پرسشـنامه از پایـایی خوبی برخوردار است. برای تعیین معناداری سـؤال هـای پرسشـنامه آزمـون t اجـرا شـد و مقـدار P-Value مد نظر قرار گرفت که در سطح 5 درصد، معناداری تمام سؤال های پرسشنامه به تأییدرسید.
همبستگی کانونی (متعارف)
تجزیه وتحلیل همبستگی کانونی، متداول ترین حالت مدل خطی عمومی است که با استفاده از تکنیک آماری چندمتغیری، رابطه بین دو مجموعه از متغیرهای چندگانه را بررسی می کند. تجزیه وتحلیل همبستگی کانونی، با تجزیه وتحلیل همزمان مجموعه ها و شناسایی عناصر مجموعه ای متغیر با بیشترین وابستگی و ارتباط با عناصر مجموعه متغیر دیگر، روابط آماری مستقل میان دو مجموعه متغیر را به آزمون می گذارد. این تکنیک آماری می تواند دو مجموعه متغیر را به طور همزمان در نظر بگیرد یا مجموعه متغیری را مجموعه پیش بین (ملاک های مستقل یا کاوشی) فرض کند و سایر مجموعهها را مجموعه ملاک (ملاک های وابسته) در نظر بگیرد. همچنین در حالی که تحلیل رگرسیون چندمتغیره، تابع را در مواردی محاسبه می کند که تنها یک متغیر وابسته وجود دارد، تحلیل همبستگی کانونی با پذیرفتن چند متغیر وابسته گام را فراتر از تحلیل رگرسیون چندگانه می گذارد (شری و هنسان، 2005).
همبستگی کانونی با دو مجموعه ای از داده ها آغاز می شود که شامل بردارهایی از مشاهدات بر کلیه متغیرها هستند. هدف همبستگی کانونی با ایجاد X به نشانه بردار mبعدی از متغیرهای پیش بین و Y به منزله بردار Pبعدی از متغیرهای ملاک، دستیابی به ترکیب خطی از متغیرهای پیش بین است که حداکثر همبستگی را با یک ترکیب خطی از متغیرهای ملاک دارد. نمایش ترکیب خطی به صورت رابطه های 2 و 3 است.
رابطه 2) = ∗ =+⋯++
رابطه 3) = ∗ =+⋯++
این معادلات به نحوی انتخاب می شوند که به ترتیب همبستگی بین 1V و 1U در حداکثر باشد و همبستگی بین 2V و 2U و بقیه جفت ها به ترتیب کمتر شود؛ از سوی دیگر، 1V با 2U و 2V با 1U همبستگی نداشته باشند. هر یک از جفت های کانونی (1U و 1U2) ،(V و 2V) و مانند آنها، بعد مستقلی از رابطه بین دو مجموعه از متغیرهای x و y را نشان میدهند. تحلیل همبستگی کانونی اندازه رابطه بین دو مجموعه از متغیرها را با ضرایب افزونگی1 تعیین میکند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Redundancy Coefficients
ضریب افزونگی، درجه همپوشانی بین دو مجموعه متغیر را نشان می دهد؛ میزان افزونگی بالایضرایب کانونی، نشان دهنده توانایی زیاد آنها در پیش بینی متغیرهای وابسته است.
استفاده از مجموعه متغیری برای پیش بینیِ مجموعه دوم از متغیرها، نشان میدهد مجموعه دوم با وجود مجموعه اول، زائد است. شاخص نامتقارن به این معنا است که ضریب افزونگی مجموعه ای از متغیرها عموماً با ضریب افزونگی مجموعه دیگر برابر نیست (گاردنر، گورب و روکسا، 2006). ضرایب افزونگی در توابع کانونی گاهی به طور مجزا و گاهی بهصورت ادغام شده آزمایش می شوند.
جامعه و نمونه آماری
بر مبنای نظر خبرگان، سه وزارتخانه اطلاعات و فناوری ارتباطات، علوم تحقیقات و فناوری و صنعت معدن و تجارت، به دلیل نزدیکی وظایف و عملکرد در حوزه فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیک، برای جامعه آماری انتخاب شدند که به بررسی سازمان های زیرمجموعه آنها پرداخته شد. دلیل انتخاب سازمان های دولتی، نزدیکی به سیاست های نظام حکومتی و ارتباط آن با حاکمیت خوب در سطح جامعه و ذی نفعان آنها بود و سازمان های حوزه فناوری اطلاعات نیز، به دلیل نقش مؤثر کاربرد فناوری اطلاعات در سیاستگذاری و عملکرد این سازمان ها انتخاب شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه مدیران عالی و میانی و معاونان سازمان های دولتی حوزه فناوری اطلاعات سه وزارتخانه نام برده پوشش داده است. از بین سازمان های زیرمجموعه سه وزارتخانه یادشده، 27 سازمان بر اساس فرمول کوکران انتخاب شد و با مدیران آنها برای همکاری در پژوهش، مذاکره ای به عمل آمد. 21 سازمان برای همکاری در پژوهش اعلام آمادگی کردند و اطلاعات مدیران و معاونان سازمان را در اختیار پژوهشگران قرار دادند. به کمک
فرمول کوکران 178 نفر از بین 330 نفر مدیر انتخاب شد و پرسشنامه ها در اختیار آنان قرار گرفت؛ جمع آوری پرسشنامه ها 37 روز به طول انجامید.
متغیرهای پژوهش
شاخص های حاکمیت فناوری اطلاعات بر اساس چارچوب استاندارد کوبیت تدوین شده است. حساس یگانه و سلیمی (1390)، در پژوهشی شاخص های حاکمیت شرکتی ایران را رتبه بندی کردند؛ به همین دلیل از شاخص های رتبه بندی شده پژوهش آنان برای پژوهش حاضر استفاده شد. این شاخص ها در جدول 2 نشان داده شده است.

جدول2. شاخص های پژوهش
شاخص مؤلفه نوع
سند راهبردی فناوری اطلاعات معماری اطلاعات
تعیین مسیر فنی و حرفه ای روابط و فرایندهای فناوری
مدیریت سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات برقراری ارتباط با اهداف
مدیریت منابع انسانی فناوری اطلاعات مدیریت کیفیت
ارزیابی و مدیریت ریسک های فناوری اطلاعات مدیریت پروژه برنامه ریزی و سازماندهی فناوری اطلاعات
(کوراک و کاکابادس، 2011) حاکمیت

فناوری

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اطلاعات

حاکمیت

فناوری

اطلاعات

  • 1

پاسخ دهید